Activiteiten & Actueel

Lezing Jaap Keijzer 18 januari 2011

Jaap heeft ons verteld hoe onze tuin is ontstaan. Hij begon met z'n verhaal in het oude Perzië en Egypte, bij de hangende tuinen van Babylon en de paleis- en tempeltuinen van de farao's. Het is dan 600 jaar v.C. Eeuwen later, in de tijd van de Romeinen, werd het peristylum ofwel de ommuurde tuin aangelegd als een oase van rust, om mensen ontspanning te bieden. Toen ontstond de tuin achter het huis, zodat ook privacy geboden werd.

Al gauw onstond het verschil tussen de nutstuin (moestuin en kruiden) en de genotstuin (sierplanten: vooral rozen en violen). In deze tijd werd ook de Acanthus erg beroemd en die zien we vooral terug op de toppen van de pilaren in gebouwen, waarin de bladeren zijn uitgebeiteld (de oude egyptenaren deden dit al met de vorm van o.a. papyrus). Ook onstond al de behoefte aan vormen in de tuin. Omdat beelden erg duur waren week men uit naar het vormsnoeien: de zgn. topiary en knipslaven.

700 jaar n.C. kwamen de Moorse invloeden die we vooral terug kunnen zien in het Alhambra in Granada. Hier zie je het belang en de invloed van irrigatie in de tuin die tevens diende voor verkoeling.

In de middeleeuwen verdween veel kennis als gevolg van handel en de vele oorlogen. Men trok zich terug in burchten en kastelen. Pas door de terugkomst van de kruisridders in die tijd, kwam men met nieuwe ideeën. Zo zijn er toen veel kloostertuinen ingericht, wederom veelal ommuurd, die voor de nodige rust en ontspanning zorgden. Een mooi voorbeeld hiervan is de kloostertuin van Orsan. Voor de irrigatie legde men toen altijd een put aan, meestal als middelpunt in de tuin. Uiteindelijk durfde men ook weer buiten de bescherming van muren tuinen aan te leggen, zoals bijvoorbeeld te zien is bij het Muiderslot. De put doet tot op heden nog altijd als waterornament dienst.

Na 1500 werd het individu belangrijker dan de massa. Men ging de schoonheid 'van het zelf' ontdekken en de mens centraal te stellen in plaats van God. In deze tijd zijn de tuinen van Villa d'Este en Villa Lante in Italië aangelegd. De knipkunst van het vormsnoeien werd verfijnt en men zocht aansluiting bij de omgeving waarin de tuin lag; m.a.w. de tuin mocht opgaan in de natuur.

Tegelijkertijd ontstonden formele tuinen zoals in Villandry in Frankrijk. Deze renaissance-tuin is voorzien van een watervoorziening, gevoedt door verschillende cascades (watervallen) die de stroming verzorgen. Mooie voorbeelden van baroktuinen zijn o.a. de tuin van Vaux-le-Vicomte en Versailles in Frankrijk. Hierin liet men zien dat de mens heerst over de natuur, de langere zichtslijnen moesten zorgen voor eenheid in de tuin.

Deze baroktuinen zijn herkenbaar doordat ze fonteinen en waterputten hebben op de kruispunten van lijnen in de tuin in plaats van middenin de vakken, zoals bij de renaissancetuin. Ook het paleis 't Loo in Apeldoorn is zo'n beroemde baroktuin, ook geheel gerestaureerd in zijn oude, prachtige vorm, zoals de koninginnetuin die ooit voor Mary Stuart is aangelegd en later met veel liefde in opdracht van koningin Wilhelmina hersteld is.

Nog later en minder lang geleden is de romantische stijl ontstaan. De verheerlijking van het landleven kwam op en de middenstand kreeg meer geld tot haar beschikking. Dit zorgde voor de aanleg van veel landschapstuinen met veel bouwsels (follies) die een bepaalde sfeer moesten creëren, zoals een loze muur, rotspartijen en dergelijke. Veel met griekse en italiaanse invloeden.

Dan is er de overstap naar de eenheid van huis en tuin, ook voor de eenvoudiger mensen. Een kleine tuin of cottagetuin ontstaat met de bekende borders, zo rond 1850. Het duo Jekyll en Foerster hebben hierin een grote rol gehad. Mooie voorbeelden zijn o.a. Great Dixter, Sissinghurst en Hidcote Manor.

meer

Leuke sites om te bezoeken:

www.alhambra.org

www.villadestetivoli.info

www.chateauvillandry.fr

www.vaux-le-vicomte.com

www.chateauversailles.fr

www.greatdixter.co.uk

13
Dec
Westlandse buitenplaatsen van weleer
06
Dec
De kracht van kruiden - Blik op de tuin no. 879